Kup teraz w księgarni wysyłkowej…

Jedna z najpopularniejszych i najbardziej chyba poruszająca książka Wilbera, stanowiąca zapis historii niezwykłej miłości dwojga ludzi, którzy pokochali się od pierwszego dotknięcia. Każdy znajdzie w niej odbicie swoich najgłębszych tęsknot, pragnień i lęków, swojej wrażliwości i siły. Dzięki tej lekturze łatwiej rozeznać się we własnej prawdzie, we własnych mistyfikacjach i w wątpliwościach umysłu. W tę piękną opowieść Wilber potrafił wpleść objaśnienia i komentarze do wielkich tradycji duchowych, od chrześcijaństwa począwszy, a na buddyzmie skończywszy. Prowadzi rozważania o istocie medytacji, o związkach psychoterapii i duchowości oraz o naturze zdrowia i umiejętności uzdrawiania.

Kup teraz w księgarni wysyłkowej…

Kup teraz w księgarni wysyłkowej…

Kup teraz w księgarni wysyłkowej…

Psychologia transpersonalna (Sutich, 1969; 1976: Tart, 1976; Walsh, Vaughan, 1980a; Peczko, 1987; Hall, Lindzey, 1990; Jakubowicz. 1993; Drury, 1995; Wilber, 1996; 2002), zwana czasami czwartą siłą psychologii, we współczesnej formie pojawiła się w drugiej połowie lat sześćdziesiatych w Stanach Zjednoczonych. W okresie tym wzrastało zainteresowanie z jednej strony naturą świadomości i tzw. zmienionymi jej stanami, z drugiej natomiast kulturami i praktykami Wschodu (zwłaszcza jogą i medytacją). Grupa psychologów (m.in. Maslow, Grof i Sutich) próbowała scalić dorobek psychologii humanistycznej z różnymi tradycjami duchowymi, które traktowane są jako swoiste formy psychologii (por. Wats, 1961; Tart, 1976). Starano się wyjść poza dotychczasowe rozumienie ”Ja” i koncepcję samoaktualizacji, ku temu, co międzyludzkie i poza ludzkie, ostatecznie, odnosząc się do kosmosu. Zasadnicze znaczenie dIa sformułowania podstawowych założeń tego podejścia miały późne prace Abrahama Maslowa (1969a; 1969b). W artykule programowym „Journal of Transpersonal Psychology” Anthony Sutich (1969) pisał, że w obszarze zainteresowań orientacji transpersonalnej znajdują się takie zjawiska i procesy, jak: doświadczenia szczytowe, świadomość kosmiczna, wartości ostateczne, stawanie się.

Psychoterapia transpersonalna (Walsh, Vaughan, 1980b ) akcentuje znaczenie dla osobistego rozwoju tzw. doświadczeń transpersonalnych, których istotą jest wykraczanie poza granice ego oraz poza ograniczenia czasu i przestrzeni. Najważniejszym aspektem tego niemającego końca procesu jest rozwój świadomości Świadomość (a zwłaszcza samoświadomość) traktowana jest bowiem jako istota egzystencji ludzkiej. Wiele innych podejść terapeutycznych koncentruje się wprawdzie na świadomości , ale na jej treściach, a nie na niej samej, jak chcieliby zwolennicy psychologii transpersonalnej. Uważają oni, że zdrowy, optymalny poziom funkcjonowania świadomości charakteryzuje się znacznie większym zakresem (spektrum) niż się to zwykle w psychologii przyjmuje. Ken Wilber (1996) mówi o transpersonalnych pasmach spektrum świadomości, którymi przede wszystkim zajmują się terapeuci orientacji transpersonalnej. Zwracają oni uwagę zwłaszcza na zachodzące u człowieka procesy ponadosobowe, zbiorowe, transpersonalne.

Rozwój człowieka – czy to samodzielny, czy wspomagany przez terapeutę – nie zmierza ku urzeczywistnieniu jakiejś idealnej postaci jego osobowości. Osobowość ujmowana jest tu jedynie jako jeden z aspektów egzystencji, który stanowić może nawet przeszkodę dla pełnego rozwoju. Konieczne jest bowiem. na pewnym etapie odejście od utożsamiania się z własną osobowością.

Osią osobistego rozwoju jest przechodzenie od braku identyfikacji u noworodka, przez kolejne identyfikacje okresu późniejszego, ku wyrastaniu poza „Ja”, ku pełni (wholness). Francis Vaughan (1985) uważa, że ,Ja” (self) w trakcie rozwoju przechodzi przez szereg transformacji, procesy transcendencji i integracji na kolejnych poziomach. Najpierw pojawia się tożsamość związana z ego (egoic identity). Tu autorka odwołuje się głównie do istniejących koncepcji rozwoju ego (m.in. Mahler). Nastęnie w wyniku indywidualnych zmagań z pytaniami i problemami własnej egzystencji (śmierć, cierpienie, wolność, sens życia) oraz dzięki osiągnięciu poziomu tożsamości obejmującej całość psychofizycznego bytu, jakim jest dana osoba, ujawnia się, kolejna postać „Ja” – „Ja” egzystencjalne (existential self). Zachowania stają się wtedy zgodne z doświadczeniem wewnętrznym, a ekspresja ,,Ja” jest spontaniczna i niepowtarzalna. Na tym poziomie – Wilber (1996) nazywa go poziomem centaura – nieuniknione ma być jednak przygnębiające poczucie, że wszystko przemija, że nic można przekroczyć granic śmierci. Wyzwolenie może przyjść dzięki doświadczeniu nowej postaci Ja, właściwej tożsamości transpersonalnej.

Aby wyłoniło się nowe ja, „ja” transpersonalne (transpersonal self) nastąpić musi oddzielenie ”wewnętrznego obserwatora” własnego doświadczenia od treści świadomości (myśl i, uczuć i wrażeń) oraz świadome uznanie, że rozwój postępuje od zależności, przez niezależność ku współzależności. Przekroczone zostają wtedy wszystkie dorychczasowe identyfikacje. To w nowy sposób doświadczane „ja” porównywane jest do procesu spełniającego funkcje organizującej zasady. Owo „ja” podlega nieustannym zmianom w interakcji ze środowiskiem. Wyjście poza ego nie oznacza jego utraty, ale osiągnięcie wyższego, bardziej złożonego poziomu organizacji. „Ja” transpersonalne stanowi etap przejściowy między samoświadomością opartą na ego a świadomością transcendentalnej jedności (transcendental unity consciousness), gdzie nie ma już miejsca na samodzielnie istniejące „ja”.

Koncepcje terapeutyczne

Psychoterapia transpersonalna (Walsh, Vaughan, 1980b; Sutich, 1980) dodaje do współdoświadczania z pacjentem, jak w psychoterapii humanistycznej, bezpośrednie zaangażowanie terapeuty. Ma ono służyć transpersonalnemu wzrastaniu zarówno terapeuty, jak i pacjenta. Taka postawa terapeuty służy optymalizowaniu jego własnego rozwoju przez służbę innym. Tym bardziej może bowiem pomóc innym, im bardziej sam się rozwija. Zależność ta pozbawia go nadrzędnej pozycji względem pacjenta. Jest on raczej towarzyszącym ”starszym bratem”, którego osobista postawa i doświadczenie ukazują możliwe kierunki zmian. Zarówno terapeuta, jak i klient znajdują się na drodze ku jak najpełniejszemu rozwojowi i dlatego mogą być dla siebie nawzajem nauczycielami.

Terapeucie transpersonalnemu stawia się znacznie większe wymagania niż terapeutom reprezentującym inne orientacje (Sutich, 1980; Walsh, Vaughan, 1980b; Sundberg, Walsh, 1987; Wilber, 1996). Po pierwsze, powinien być zaznajomiony z tradycyjnymi problemami terapeutycznymi i sposobami ich rozwiązywania. Po wtóre, jego powołaniem jest bycie „transpersonalnym lekarzem duszy” (Wilber), tym, który kieruje świadomość pacjenta ku świadomości ponadjednostkowej. Aby temu podołać, musi sam kroczyć drogą rozwoju duchowego, rozumieć i wspierać jak najpełniejszy rozwój klienta, uznawać jego prawo do wolności wyboru kierunku własnego rozwoju, dogłębnie rozumieć znaczenie doświadczeń transpersonalnych.

Psychoterapia transpersonalna zorientowana jest na wspieranie możliwie najpełniejszego rozwoju jednostki. Dlatego ma ona głównie charakter indywidualny, a nie grupowy. Terapeuta towarzyszy bowiem klientowi zwłaszcza w najwyższych, specyficznych dla niego etapach rozwoju. Możliwe jest natomiast wykonywanie w grupie podstawowych ćwiczeń medytacyjnych czy praktykowanie jogi, które w przekonaniu zwolenników terapii transpersonalnej są uniwersalnymi, przydatnymi dla każdego narzędziami rozwoju.

Najważniejsza w terapii jest nie tyle zmiana doświadczeń, co modyfikacja stosunku jednostki do nich przez pełniejszą świadomość doświadczania. Zorientowanie na transpersonalny rozwój nie wyklucza zainteresowania tradycyjnymi sferami i technikami terapeutycznymi. Docenia się mianowicie ich znaczenie dla rozwiązywania problemów na „niższych” poziomach rozwoju. W arsenale metod terapeuty transpersonalnego znajdują się również techniki specyficzne dla tej orientacji. Służą one wywoływaniu doświadczeń transpersonalnych i pracy z nimi oraz rozszerzaniu spektrum świadomości. Zalicza się do nich tak różne metody, jak: Jungowska analiza zbiorowej nieświadomości, liczne odmiany jogi i medytacji (w tym medytację transcendentalną), wywoływanie zmienionych stanów świadomości za pomocą środków psychodelicznych lub hipnozy, czy techniki pozbywania się niewłaściwych identyfikacji (psychosynteza Assagiollego).

Jedną z form terapii ściśle związaną z psychologią transpersonalną (i chyba najbardziej znaną) jesl podejście opracowane przez Stanislava Grofa (1973). Rozwinął on system terapeutyczny oparty na stosowaniu środków psychodelicznych (zwłaszcza LSD). W końcowej fazie terapii poddana jej osoba doznawać ma wielu uzdrawiających doświadczeń transpersonalnych. Zdaniem Grofa, zjawiska tego rodzaju biorą początek w głębokiej nieświadomości, na poziomie psychiki człowieka, którego nic rozpoznała psychoanaliza. Dla wyzwolenia tych „głębszych” doświadczeń potrzebne ma być stosowanie silnych oddziaływań (podawanie środków psyechodelicznych, stawianie osoby w sytuacji skrajnej presji psychicznej czy fizjologicznej deprywacji).

Kontrowersje związane ze stosowaniem LSD przyczyniły się do zainicjowania przez Grofa (Drury, 1995) nowego podejścia – holotropowej terapii oddechowej (holotropic breath therapy). Terapia ta, przypominająca Rebirthing Orra, wykorzystuje ciągły, rytmiczny oddech w celu wywołania zmienionych stanów świadomości.

Piotr Olaf Żylicz w „Psychoterapia, teoria”, red. Lidia Grzesiuk

Słowo psychologia oznacza studiowanie psyche, a słowo psyche oznacza umysł lub duszę. W Microsoft Thesaurus pod hasłem psyche znajdujemy: „jaźń: atman, dusza, duch; subiektywność: wyższa jaźń, duchowa jaźń, duch”. Przypomina nam to ponownie, że korzenie psychologii tkwią głęboko w ludzkiej duszy i duchu.

Słowo psyche i jego ekwiwalenty mają starożytny rodowód, sięgający co najmniej kilku tysięcy lat przed naszą erą. Niemal zawsze słowo to oznaczało ożywiającą siłę lub ducha w ciele, czyli materialnym nośniku. W szesnastym wieku w Niemczech połączono je ze słowem logos – słowo lub badanie – by utworzyć termin psychologia – badanie duszy lub ducha przejawiającego się w ludziach. Kto pierwszy użył tego słowa, wciąż pozostaje kwestią sporną; jedni twierdzą, że Melanchton, inni – że Freigius, jeszcze inni – że Goclenius z Marburga. Ale już przed rokiem 1730 w bardziej współczesnym sensie używali go Wolff w Niemczech, Hartley w Anglii i Bonnet we Francji – choć nawet wówczas psychologia wciąż oznaczała, zgodnie z definicją zamieszczoną w New Princeton Review z roku 1888, „wiedzę o psyche lub duszy”.

Kiedyś zacząłem robić notatki na temat historii psychologii i filozofii. Zająłem się tym, ponieważ po przejrzeniu większości dostępnych podręczników zdumiał mnie dziwny i zastanawiający fakt: wszystkie przedstawiały historię psychologii – i psyche – tak, jakby nagle się rozpoczęła około roku 1879 w laboratorium uniwersytetu w Lipsku, kierowanym przez Wilhelma Wundta. Rzeczywiście był on ojcem pewnego rodzaju psychologii zakorzenionej w introspekcji i strukturalizmie. Ale czy sama psyche pojawiła się nagle w 1879 roku?

Kilka podręczników cofa się trochę dalej, do zwiastunów naukowej psychologii Wundta, do których zaliczali się sir Francis Galton, Hermann von Helmholtz, a szczególnie majestatyczny Gustav Fechner. Jak sucho ujmuje to jedna z książek: „Rankiem 22 października 1850 rokuto ważna data w historii psychologii – Fechner pojął nagle, że związek między umysłem i ciałem można wyrazić w postaci relacji ilościowej między wrażeniem mentalnym i bodźcem materialnym”. Owo prawo Fechnera, jak zostało wkrótce nazwane, przedstawia się następująco: S = K log 1 (doznanie mentalne zmienia się wprost proporcjonalnie do logarytmu bodźca materialnego). Inny tekst wyjaśnia jego wagę: „W początkach stulecia Immanuel Kant prorokował, że psychologia nigdy nie stanie się nauką, ponieważ doświadczalne badanie procesów psychologicznych jest rzeczą niemożliwą. Dzięki dziełu Fechnera naukowcy po raz pierwszy mogli zmierzyć umysł; w połowie dziewiętnastego wieku metody naukowe zastosowane zostały do zjawisk mentalnych. Wilhelm Wundt zebrał te oryginalne i twórcze zdobycze, zorganizował je i włączył w proces «tworzenia» psychologii”.

Wszystkie chyba podręczniki są zgodne co do tego, że Gustav Fechner był jednym z najważniejszych pionierów współczesnej psychologii. Jeden za drugim wysławiają człowieka, który odkrył sposób zastosowania pomiarów ilościowych do umysłu, nadając tym samym psychologii „naukowy” charakter. Nawet Wilhelm Wundt stwierdził dobitnie: „Nigdy nie zapomnimy, że to Fechner pierwszy wprowadził ścisłe metody, ścisłe zasady pomiaru i doświadczalnej obserwacji do badania zjawisk psychicznych, otwierając tym samym możliwość stworzenia nauki psychologicznej w ścisłym tego słowa znaczeniu. Największa zaleta metody Fechnera polega na tym, że jest ona całkowicie wolna od niestałości systemów filozoficznych. Współczesna psychologia przyjęła rzeczywiście naukowy charakter i może trzymać się z dala od wszelkich metafizycznych kontrowersji”.1 Wnioskuję z tego, że dr Fechner uchronił psychologię od skażenia duszą lub duchem i szczęśliwie zredukował umysł do wymiernych empirycznych mechanizmów, tym samym wprowadzając nas w erę prawdziwie naukowej psychologii.

To wszystko, co wcześniej słyszałem na temat Gustava Fechnera. Dopiero kilka lat temu, kiedy szperałem w księgarni pełnej zachwycająco starych dzieł filozoficznych, ku memu wielkiemu zaskoczeniu natknąłem się na książkę o frapującym tytule life after Death, napisaną w roku 1835 i to przez samego Gustava Fechnera. Pierwsze linijki były niezwykle zastanawiające: „Człowiek żyje na ziemi nie jeden raz, lecz trzy razy: pierwszym etapem jego życia jest nieprzerwany sen; drugim – sen i jawa na zmianę; trzecim – nieustające przebudzenie”.

Potem następował traktat o nieustającym przebudzeniu. „W pierwszym etapie człowiek żyje w ciemnościach, sam; w drugim żyje powiązany z bliźnimi, a jednak od nich oddzielony, w świetle odbitym od powierzchni rzeczy; w trzecim jego życie, splecione z (…) uniwersalnym duchem (…) jest wyższym życiem.

„W pierwszym etapie ciało rozwija się ze swojego zarodka, wypracowując organy potrzebne dla etapu drugiego; w etapie drugim umysł rozwija się ze swojego zarodka, wypracowując organy potrzebne dla etapu trzeciego; w etapie trzecim rozwija się boski zarodek, który leży ukryty w każdym ludzkim umyśle.

„Akt przechodzenia z etapu pierwszego do drugiego nazywamy Narodzinami; przejście z drugiego do trzeciego – Śmiercią. Droga z etapu drugiego do trzeciego nie jest ciemniejsza od drogi z etapu pierwszego do drugiego: na pierwszej drodze mamy widzieć świat zewnętrznie, na drugiej wewnętrznie”.

Od ciała przez umysł do ducha, trzy etapy rozwoju świadomości; tylko wówczas, gdy umieramy dla odrębnego self, budzimy się do bezgraniczności uniwersalnego Ducha. Fechner stworzył prawdziwą filozofię życia, umysłu, duszy i świadomości; dlaczego podręczniki nie powiedziały nam tego? Właśnie wtedy postanowiłem napisać historię psychologii, po prostu dlatego, że „ktoś musi to powiedzieć”.

(Powiedzieć, że pojęcie nieświadomości zostało spopularyzowane przez książkę Philosophy of the Unconscictus von Hartmanna opublikowaną w 1869 roku, trzydzieści lat przed Freudem, która w ciągu dziesięciu lat miała osiem wznowień – rzecz bez precedensu. Że von Hartmann wyrażał filozofię Schopenhauera, która, jak sam Schopenhauer jasno stwierdził, została zaczerpnięta z mistycyzmu Wschodu, w szczególności z buddyzmu i Upaniszad: pod świadomością indywidualną leży świadomość kosmiczna, która w przypadku większości ludzi jest „nieświadoma”, ale która może zostać obudzona i w pełni urzeczywistniona, a uświadomienie sobie nieświadomego jest największym dobrem. Że Freud koncepcję id wziął wprost z The Book of the It Georga Groddecka, zakładającej istnienie kosmicznego Tao, organicznego, uniwersalnego ducha. Że… cóż, to długa historia, która z mocą przypomina nam, że korzenie współczesnej psychologii tkwią w tradycjach duchowych, po prostu dlatego, że sama psyche połączona jest z duchowymi źródłami. W najgłębszych tajnikach psyche nie odnajdujemy instynktów, lecz Ducha – i w idealnym przypadku studiowanie psychologii powinno być studiowaniem wszystkiego, od ciała przez umysł do duszy, od podświadomości przez samoświadomość do nadświadomości, od snu przez półjawę do pełnego przebudzenia).

Wkład Fechnera w rozwój empirycznej i wymiernej psychologii był rzeczywiście niezwykły; jego Elemente der Psychophysik słusznie uważane są za pierwszy wielki tekst z zakresu psychometrii i w pełni zasługują na wszelkie pochwały, jakie pod ich adresem wygłaszali psycholodzy, od Wundta poczynając. Jednak istotą psychofizyki Fechnera było przekonanie, że duch i materia są nierozdzielne, że są dwiema stronami jednej wielkiej rzeczywistości. Jego próby mierzenia aspektów umysłu służyły ukazaniu tej nierozdzielności, a nie zredukowaniu ducha lub duszy do rangi przedmiotów materialnych i z całą pewnością nie miały prowadzić do całkowitej negacji ducha i duszy, choć było im to chyba sądzone, gdy wpadły w ręce mniej wrażliwych badaczy.

Fechner, jak ujął to pewien uczony, utrzymywał, że „cały wszechświat ma charakter duchowy, a zjawiskowy świat fizyki jest tylko zewnętrzną manifestacją tej duchowej rzeczywistości. Atomy są najprostszymi elementami w duchowej hierarchii wznoszącej się do Boga. Każdy poziom tej hierarchii obejmuje wszystkie niższe poziomy, tak więc Bóg zawiera w sobie ogół dusz. Świadomość jest podstawową cechą wszystkiego, co istnieje. (…) Świadectwami duszy są systematyczna koherencja i zgodność z prawem, jaką ujawniają wszelkie organiczne byty. Fechner uważał Ziemię, «naszą matkę», za taką organiczną, obdarzoną duszą całość”.

Sam Fechner wyjaśniał, że „tak jak nasze ciała należą do większego i wyższego indywidualnego ciała Ziemi, tak nasze duchy należą do większego i wyższego ducha Ziemi, który obejmuje wszystkie duchy ziemskich stworzeń, w sposób bardzo podobny do tego, w jaki ciało Ziemi obejmuje ich ciała. Jednocześnie duch Ziemi jest nie tylko zbiorem duchów wszystkich istot Ziemi, lecz ich wyższą jednością, posiadającą indywidualną świadomość”. Duch Ziemi jest – Fechner daje tu precyzyjny opis Gai – jedynie częścią Boskiego Ducha, a „Boski Duch jest jeden, wszechwiedzący i prawdziwie świadomy wszystkiego, tzn. zawiera wszystkie świadomości Wszechświata i w ten sposób obejmuje każdą indywidualną świadomość (…) w wyższym i najwyższym połączeniu”.

Nie oznacza to jednak wymazania indywidualności, lecz dopełnienie jej i włączenie w coś jeszcze większego. „Ta jedność nie osłabia naszej własnej indywidualności i niezależności, lecz je warunkuje; mają one naturalnie tylko względny charakter”. I Fechner rozwija tę zagnieżdżoną hierarchię kolejnych włączeń: „Tak jak Ziemia, bynajmniej nie oddzielając naszych ciał od Wszechświata, wiąże nas z nim i łączy, tak samo duch Ziemi, bynajmniej nie oddzielając naszych duchów od Boskiego Ducha, tworzy wyższe indywidualne połączenie każdego ziemskiego ducha z duchem Wszechświata”.

Jak widać, Fechner do psychologii podchodził w sposób integralny: zgodnie z jego zamiarem empiryczne i naukowe pomiary nie miały zaprzeczać istnieniu duszy i ducha, lecz pomagać w ich wyjaśnieniu. „Traktowanie całego materialnego wszechświata jako wewnętrznie żywego i świadomego oznacza przyjęcie poglądu, który Fechner nazywał poglądem dziennym. Traktowanie go jako bezwładną materię, pozbawioną jakiegokolwiek teleologicznego znaczenia, oznacza przyjęcie poglądu, który nazywał poglądem nocnym. Fechner żarliwie głosił pogląd dzienny i miał nadzieję, że można go będzie potwierdzić indukcyjnie przy pomocy jego eksperymentów psychofizycznych”.5

Pogląd nocny wydaje się dominować od tamtego czasu. Był jednak okres, trwający mniej więcej od czasów Fechnera (1801-1887) do czasów Williama Jamesa (1842-1910) i Jamesa Marka Baldwina (1861-1934), w którym rodząca się nauka psychologii wciąż pozostawała w przyjaznych stosunkach ze starożytną mądrością – z filozofią wieczystą, z Wielkim Gniazdowym Układem Istnienia, z systemami idealistów i z prostymi faktami dotyczącymi świadomości, które znają niemal wszyscy, niezależnie od tego, jak bardzo możemy się spierać o szczegóły: świadomość jest rzeczywistością, wewnętrzne obserwujące self jest rzeczywistością, dusza jest rzeczywistością; a zatem ci wielcy prekursorzy psychologii – kiedy obcujemy z ich prawdziwą historią mogą nauczyć nas wiele o stanowisku integralnym, stanowisku, które usiłuje objąć prawdy dotyczące ciała, umysłu, duszy i ducha, nie redukując ich do materialnych przejawów, bitów informacji, procesów empirycznych lub obiektywnych systemów (co nie umniejsza niewątpliwej wartości tego wszystkiego). Owi pionierzy współczesnej psychologii potrafili łączyć postawę w pełni naukową z postawą w pełni duchową, nie widząc w takim otwartym nastawieniu najmniejszej sprzeczności ani trudności.

Książka ta jest poświęcona tego rodzaju psychologii integralnej. Próbując ująć najistotniejsze osiągnięcia współczesnych badań nad psychiką, świadomością i terapią, inspirację czerpie również z owego integralnego okresu powstawania psychologii (w którym pojawiły się postaci w rodzaju Fechnera, Jamesa i Baldwina oraz wielu innych, których wkrótce spotkamy). Początek temu tomowi dało doświadczone tamtego dnia w owym cudownym antykwariacie wstrząsające zrozumienie, że prawdziwa historia Fechnera rzadko była opowiadana, oraz moje późniejsze badania historyczne. W rezultacie powstał bardzo długi, dwutomowy podręcznik, zawierający omówienie około dwustu teoretyków ze Wschodu i Zachodu, starożytnych i współczesnych, z których każdy na swój sposób usiłował wypracować bardziej integralne stanowisko; zawiera też diagramy z zestawieniem około stu takich systemów.s Z różnych powodów postanowiłem wydać go najpierw w formie mocno skróconej i odpowiednio zredagowanej, ale z wykorzystaniem większości diagramów (zob. diagramy 1-11 na końcu książki).

Dlatego też poniższe strony jedynie w najogólniejszym zarysie ukazują, jak mogłaby wyglądać taka psychologia integralna. Próbuję tu zebrać i zintegrować niektóre trwalsze wglądy zaczerpnięte z przedmodernistycznych, modernistycznych i postmodernistycznych źródeł w przekonaniu, że wszystkie mają nam do powiedzenia coś niezwykle ważnego. I czynię to nie na zasadzie prostego eklektyzmu, lecz w sposób systematyczny – w tym szaleństwie jest metoda.

Ale książka ta ma przede wszystkim stworzyć bodziec do rozpoczęcia dyskusji, a nie dostarczać konkluzji; ma być pierwszym, a nie ostatnim słowem. Postanowiłem opublikować ją najpierw w formie szkicu, by przekazać ogólny pogląd, nie szpikując go zbyt wielką ilością osobistych uwag, i w ten sposób zachęcić innych do podjęcia przygody: zgadzania się lub niezgadzania ze mną, korygowania wszelkich błędów, jakie mogłem popełnić, wypełniania licznych luk, prostowania wszelkich nieścisłości i rozwijania tego dzieła na inne sposoby, zgodnie z własnym dobrym światłem.

Na końcu zamieściłem przypisy przeznaczone dla nauczycieli używających tej książki jako podręcznika i dla studentów zainteresowanych wnikliwym studiowaniem tekstu. W istocie są to dwie książki: w miarę krótki, przystępny tekst i przypisy dla osób głębiej interesujących się tematem. Jak zwykle, do przypisów radzę sięgnąć dopiero przy drugim czytaniu (lub przeczytać je jako odrębny tekst po pierwszym czytaniu). Spełniają one przede wszystkim dwa zadania: uzupełniają ten szkic moimi własnymi uwagami (przeznaczonymi szczególnie dla osób studiujących moją pracę) oraz podają dla każdego głównego tematu zalecane lektury autorstwa innych uczonych. Nauczyciele mogą na przykład zaglądać do niektórych wymienionych prac (jak również do swoich ulubionych), robić fotokopie i ulotki dla swoich studentów i w ten sposób uzupełniać główny tekst dowolną ilością bardziej szczegółowych opracowań. Zainteresowani laicy, kierując się przypisami, mogą poszerzać swoją znajomość dowolnego tematu. Te rekomendacje nie są pełne, zawierają jedynie teksty najbardziej reprezentatywne. Wybierając książki z zakresu psychologii transpersonalnej i terapii, zasięgnąłem opinii wielu kolegów.

Nie zamieściłem odrębnej bibliografii; same odnośniki w diagramach zajęłyby ponad sto stron. Poszczególne publikacje łatwo jest dziś odszukać w Internecie (z tego względu nie zamieściłem również informacji o wydawcach). Podobnie podawałem często jedynie nazwiska ważniejszych autorów, a czytelnicy mogą sami sprawdzić, które z ich książek są dostępne.

Jestem przekonany, że w nadchodzących dziesięcioleciach psychologia integralna i nauki integralne w ogólności będą się coraz bardziej rozpowszechniać, gdy świat akademicki odnajdzie drogę wyjścia ze swego uparcie nocnego poglądu na Kosmos.

To, co następuje, jest jedną z wersji poglądu dziennego. A ten pogląd, drogi Gustawie, dedykowany jest tobie.

K.W. Boulder, Kolorado wiosna 1999

Zapraszamy serdecznie na 10. Spotkanie Integralne

Ken Wilber

Model Integralny

„Wszyscy mają rację”

wtorek 30.11.2004

Spotkanie odbędzie się w budynku Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego, ul. Stawki 5/7, w Auli (parter), we wtorek 30.11.2004 w godz. 19:30 – 21:00

Gospodarz: Koło Naukowe Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego

Model Integralny to pierwsza Teoria Wszystkiego, która stara się integrować w jeden spójny system wszystko, co do tej pory stworzyła ludzkość. Może radykalnie zmienić nasz sposób widzenia świata.

Referat ma pokazać, że Model Integralny Wilbera jest stosunkowo prosty i łatwy do zrozumienia, natomiast jego zastosowanie może zrewolucjonizować każdą dziedzinę życia.

Program spotkania:

Referat Aleksandra Teisseyre pt. „Model Integralny, jego zastosowania i przyszłość”

• Model Integralny

• Przykłady zastosowań: integralna psychologia, integralny biznes, integralna sztuka

• Instytut Integralny i jego inicjatywy

• Czy Model Integralny może zmienić świat?

Prelegent: Aleksander Teisseyre przez ponad 20 lat mieszkał i pracował w Australii. Ukończył studia z psychologii na Uniwersytecie Macquarie w Sydney. W Australii zdobył również kwalifikacje psychoterapeuty i trenera. Prowadzi kursy i warsztaty autorskie o charakterze rozwojowym oraz szkolenia dla firm. Od wielu lat interesuje się Modelem Integralnym i stosuje go w swej działalności. Prowadzi cykl spotkań warsztatowych i prelekcji poświęconych tej dziedzinie.

Dodatkowe informacje:

Aleksander Teisseyre e – mail: alekteis@world.pl Tel: 0-506-736108

Zapraszamy Cię w magiczną podróż po niezbadanych obszarach Twojego Ja. Podróż bez granic, po drogach i bezdrożach świadomości. Wyruszymy w nią wspólnie, aby odkryć, ukryte w naszej głębi, uwarunkowania, ograniczenia i schematy, które wydobyte z cienia na światło naszej świadomości, tracą moc kontrolowania naszego życia. Odkryjemy świat na nowo, oczami dziecka, doświadczając Prawdy, Wolności i Miłości.

Wyjazd ten adresujemy do wszystkich osób, zainteresowanych samopoznaniem i samorozwojem, poszerzaniem świadomości, jak również tych, które chcą lepiej funkcjonować i radzić sobie w życiu, poprawić swoje relacje z innymi osobami, czy odnaleźć swoją legendę i pójść jej śladem.

Podróż zaczyna się na progu pomiędzy tym, co w nas świadome a tym, co nieświadome. Przyjrzymy się naszym cechom i aspektom, które już znamy i chętnie pokazujemy na zewnątrz, jak również tym, które skrzętnie chowamy, również przed sobą. Naszym celem będzie przekroczenie progu i wydobycie z cienia skrywanych za nim obszarów naszej świadomości. Będzie to wymagało od nas porzucenia masek za którymi się skrywamy i mechanizmów obronnych, które na co dzień stosujemy.

Nawet najdłuższa podróż rozpoczyna się od pierwszego kroku. Ten krok jest najważniejszy – przekraczając próg zbliżamy się do poznania i doświadczenia pełni naszego ja. Jeśli się to nam uda, będzie to najważniejszy krok w drodze do poznania Pełni Egzystencji.

Odkrycie i zaakceptowanie naszej nieświadomości umożliwia stworzenie pełnego i zdrowego ego – ja. Ja, które łączy w sobie, w harmonii nasze jasne i ciemne strony. Postaramy się, aby Piękna i Bestia, Człowiek i Wilk mogli żyć ze sobą w zgodzie, akceptacji i przyjaźni. Aby te wszystkie aspekty naszego ja mogły stać się naszymi sprzymierzeńcami, umożliwiającymi pełną i świadomą egzystencję.

Odkryjemy na nowo swoją fizyczność i to, że duch i psyche są nierozerwalnie złączone z ciałem. Sygnały z ciała są ważnymi informacjami dla naszej świadomości. Będziemy pracować nad rozwijaniem świadomości sygnałów z ciała, odbieraniem informacji, wyczuwaniem napięć i przepływu energii a przede wszystkim – nad poznaniem i pokochaniem własnego ciała i odkryciem na nowo świata zmysłów.

Wydawać by się mogło, że ciało jest ostateczną granicą „ja”. Że oddziela ono „ja” od „świata zewnętrznego”. Tymczasem ciało nie tyle dzieli, co łączy, będąc kanałem komunikacji pomiędzy światem, a naszą wewnętrzną jaźnią. Poprzez zmysły wchodzimy w kontakt z tym co nas otacza, odbieramy piękno stworzenia i wyrażamy siebie.

Wychodząc poza ciało, doświadczamy transpersonalnych kanałów, którymi wraz z energią płyną informacje. Wykraczamy poza pięć zmysłów naszego ciała, otwierając się na doświadczenia zjednoczenia z innymi żyjącymi istotami. Otwieramy się na świat i duchową bliskość.

Ostatnim etapem naszej podróży będzie Świadomość Jedyna, Transcendentalna. Świadomość w której roztapiają się wszelkie granice, pozwalając doświadczać rzeczy, takimi jakimi są. Przeciwieństwa nie są już oddzielone a stanowią dopełnienie. Przeszłość odeszła, a przyszłości jeszcze nie ma. Świadomość istnieje w Wiecznej Teraźniejszości.

Metody i techniki:

• Rebirthing – uwalnianie oddechu oraz tłumionych emocji poprzez wejście w kontakt z podświadomością.  Doświadczenie nieuświadomionych aspektów siebie oraz wzorców, uwarunkowań, które wpływają na percepcję świata i kreowanie rzeczywistości. Procesy związane z  rebirthingiem prowadzą do uświadomienia sobie oraz zintegrowania lęków i blokad powstałych we wczesnym dzieciństwie oraz podczas trudnych doświadczeń życiowych.

• Praca z ciałem - Bioenergetyka Aleksandra Lowena,  Pulsing, Ortobionomia – techniki rozluźniające, przynoszące poprawę zdrowia, podnoszące poziom energii, poprawiające kontakt z ciałem, usuwające blokady, polepszające zakres ruchów, odblokowujące system energetyczny i emocjonalny.
  Ćwiczenia rozciągające, energetyzujące i równoważące prace półkul mózgowych.
  Techniki mające na celu poznanie i pokochanie własnego ciała. Kontemplacja piękna własnego, drugiej osoby i tego co nas otacza, którego odczuwanie otwiera serce.
  Doświadczenie na nowo świata zmysłów.

• Konstelacje rodzinne – metoda Berta Hellingera. Często jesteśmy uwikłani we współzależności, których nie jesteśmy w stanie dostrzec. Najintensywniejszy wpływ na nasze relacje ma rodzina – najpierw rodzina pochodzeniowa, a potem rodzina założona z naszym partnerem. Zdaniem Hellingera istnieją uwarunkowania, których respektowanie decyduje o tym, czy nasze związki będą udane – są to: więź, porządek i wyrównanie między braniem i dawaniem. Jeśli w przeszłości wydarzyło się coś dramatycznego, ma to następstwa poprzez generacje. Głęboka więź pomiędzy dziećmi i rodzicami sprawia, że dzieci często nieświadomie przejmują cierpienie swoich rodziców. Za swoją przynależność do systemu są gotowe ponieść wiele ofiar, rezygnując często ze swojego szczęścia i zdrowia. W ustawieniach przywrócona zostaje równowaga systemu rodzinnego poprzez wzięcie odpowiedzialności za swoje działania. Zadaniem Hellingerowskiej formy Ustawienia Rodziny jest uświadomić nieuświadomione uwikłania i dopomóc, żeby pierwotna miłość znów mogła płynąć.
  Prowadzi Ewa Cyzman.

• Wykłady na temat modelu integralnego Kena Wilbera oraz Integralan Praktyka Transformująca

• Oryginalne techniki Usui ReiKi Ryoho – Jest to kompletny system samorozwoju i uzdrawiania. W jego skład wchodzą techniki medytacyjne, których celem jest wyciszenie umysłu i poszerzenie świadomości oraz metody posługiwania się energią uzdrawiającą. ReiKi pozwala uzyskać lepszy kontakt ze swoim ciałem, energią i intuicją, jak również doświadczyć głębokich stanów medytacyjnych.

• Medytacje w naturze - medytacja to bycie obserwatorem wszystkiego co dzieje się wewnątrz i na zewnątrz, stan świadomości myśli i uczuć. To doświadczenie głębokiej wewnętrznej ciszy, nie działanie, zatrzymanie się i spotkanie ze sobą twarzą w twarz. Poprzez zobaczenie siebie widzi się innych i całą naturę rzeczy, co prowadzi do poszerzenia świadomości i odczucia jedności wszystkiego.
  Techniki wizualizacyjne, stosowane podczas niektórych medytacji, polegają na stworzeniu w umyśle wyobrażeń, które wspierają dokonywanie przeobrażeń. Aktywują twórczą siłę i moc urzeczywistniania.
  Medytacje Dynamiczne - są to medytacje Osho, polegające na poddaniu się ruchowi, odblokowaniu zastałej energii, odczuciu ciała i sygnałów z niego płynących oraz utrzymywaniu świadomości obserwatora.

• Zabawy, malowanie mandali, śpiewy, tańce w kręgu na łąkach, wieczorami kąpiel w wannie z wodą podgrzewaną ogniem, pod gwieździstym niebem, tańce wokół ogniska przy dźwiękach szamańskiej muzyki.

Zajęcia prowadzą:

• Ewa Holt

• Filip Fronczak

• Aleksander Teisseyre

Cena wyjazdu – 1190 PLN (obejmuje zakwaterowanie, całodzienne wyżywienie wegetariańskie lub wegańskie, wykłady oraz praktyki)

Ilość miejsc ograniczona.

kontakt:

• Ewa@Integra.xtr.pl – 0-609-318009

• Filip@Integra.xtr.pl – 0-601-882075

ásato mā sád gamaya
támaso mā jyótir gamaya
mrtyór māmrtam gamaya

Od złudzeń prowadź mnie do Prawdy
Od ciemności prowadź mnie do Światła
Od śmierci prowadź mnie ku Nieśmiertelności.

Upaniszady, the Matrix Revolutions, Neodämmerung

Światło i Cień, Dobro i Zło, Dzień i Noc… Ludzki umysł uwielbia tworzyć dwa tam, gdzie jest tylko Jedno.

Także ludzka istota jest podzielona – na sferę Światła – tego, co jasne i uzewnętrznione oraz Cienia – tego, co mroczne, niedostępne, nieuświadomione i wyparte do ciemnych, mokrych i zimnych piwnic i lochów Świadomości.

Carl Gustav Jung powiedział: „Za każdym idzie jego cień i w im mniejszym stopniu jest on zespolony ze świadomym życiem jednostki, tym jest ciemniejszy i większy„.

I tak to właśnie wygląda – jesteśmy w stanie kontrolować (choć to również podlega dyskusji) uświadomione aspekty naszego Ja. To co znajduje się w Cieniu nie podlega naszej kontroli. Co więcej, śmiało można powiedzieć, że nasz Cień kontroluje nas!

Proces Integracji ma na celu poznanie naszego Ja – pełni naszego Ja. Integracja to fascynująca eksploracja ziemi nieznanej, podróż bez dokładnych map i drogowskazów. Mapy, które otrzymujemy w spadku po naszych matkach i ojcach, babkach i dziadkach kreślą i dzielą niepodzielne terytorium naszego Ja niezliczonymi granicami. Podczas tej podróży przyjdzie nam przekroczyć niejedną z nich a jeśli będziemy wystarczająco wytrwali – wszystkie.

Za każdym razem, kiedy udaje nam się przekroczyć którąś z granic, okazuje się że nie była ona rzeczywista, że była ona jedynie linią naznaczoną na mapie. Celem podróży jest odkrycie i uświadomienie sobie, że nasze Ja jest pełne i niepodzielone.

Zanim jednak doświadczymy tej Jedności – Świadomości Jedynej, spróbujmy przyjrzeć się ogólnemu planowi podróży i granicom, które przyjdzie nam przekraczać.

Ktoś, kiedyś powiedział „Najpierw nosisz wodę w wiadrach, aż przychodzi Oświecenie. Potem znów nosisz wodę w wiadrach, aż …” I tak mniej więcej wygląda proces integracji. Należy pamiętać, że osiągniecie rozszerzonej świadomości nie koniecznie musi być trwałe. Cześciej mamy do czynienia z przebłyskami świadomości. Stan idealny, to osiągnięcie i utrzymywanie Świadomości Jedynej. Anthony de Mello w książce „Śpiew Ptaka” napisał:

Żaden z uczniów zen nie ośmieliłby się uczyć innych, gdyby wcześniej nie był przeżył ze swym mistrzem co najmniej dziesięciu lat. Po dziesięciu latach nauki Tenno został nauczycielem. Pewnego razu poszedł odwiedzić swego mistrza Nan-in. Dzień był dżdżysty i dlatego Tenno założył drewniane chodaki i zabrał parasol. Gdy Tenno przybył, Nan-in powiedział: – Zostawiłeś chodaki i parasol przed drzwiami, prawda? Możesz mi powiedzieć, czy położyłeś parasol po prawej, czy po lewej stronie chodaków? Tenno nie pamiętał i zmieszał się. Zdał sobie sprawę, że nie potrafi stosować Ciągłej świadomości. I tak został uczniem Nan-in i studiował kolejnych dziesięć lat, aż do osiągnięcia Ciągłej Świadomości.

W czasie, proces ten można zilustrować w postaci fali, przechodzącej przez fazy nauki i integracji. Nie są one do końca rozdzielne, trochę na siebie zachodzą.

Zazwyczaj jest tak, że proces nauki, przyswajania wiedzy rozpoczynamy, kiedy znajdujemy się w sytuacji kryzysowej, w życiowym dole. Kiedy uda nam się wyjść ze stanu depresji, zaczyna się czas nauki – przyswajania wiedzy i ideii. Nasze samopoczucie wówczas zaczyna się poprawiać, aż nowe idee i zdobyta wiedza doprowadza nas do stanu euforii. Wówczas stajemy się na jakiś czas orędownikami i mesjaszami nowych ideii.

Wówczas przychodzi moment, kiedy ujawnia się próg. Nowe idee okazują się sprzeczne z naszą świadomością i zapisanymi w niej uwarunkowaniami, nawykami, przyzwyczajeniami i programami. Często pojawia się moment kryzysowy – reakcja obronna naszych uwarunkowań i starych pomysłów na życie. Zanim się zorientujemy, że pojawił się próg, euforia zaczyna mijać a nowe idee jawią się coraz mniej atrakcyjnie. Powoli nadchodzi czas integracji – wcielenia w życie.

Wygląda to tak, jakby człowiek, cegiełka po cegiełce, budował swój nowy świat i światopogląd, aż pewnego dnia nadchodzi czas próby i weryfikacji – „los” mówi: „no, to zobaczymy…”, albo, jeśli przyswojone idee były nic nie warte, „no, to patrz!” Świat zaczyna się walić.

Wówczas możemy dokonać wyboru – albo odrzucamy niezintegrowane idee i pozostajemy przy tym, co stare i „bezpieczne”, albo podejmujemy trud integracji.

Rozpoczyna się trudny i bolesny czas integracji – weryfikacji nowych idei i zespolenia ich z naszą świadomością. Morpheus w „the Matrix” mówi: „Jest różnica pomiędzy znaniem ścieżki a podążaniem nią„. Do tej pory poznawaliśmy ścieżkę teoretycznie. Teraz zaczynamy nią podążać…

Im bardziej integrowane idee są sprzeczne z naszym uwarunkowaniem, tym proces ten jest bardziej długotrwały i bolesny. Może się zdarzyć, że doprowadza nas do depresji i całkowitego załamania – dezintegracji. Wówczas mechanizmy obronne naszych uwarunkowań załamują się. To co nowe, zaczyna jednoczyć się ze świadomością. Następuje transformacja, śmierć starego – przekroczenie progu.

I znów… nosimy wiadra z wodą.

Persona i Cień (Proces Pierwotny i Wtórny)

Właściwie cały czas do czynienia mamy z jedną granicą – oddzielającą to, co uznajemy za ja oraz tym, co umieszczamy poza ja. Na najbardziej podstawowym poziomie naszej psyche, granica ta przebiega pomiędzy czymś, co psychologia określa mianem persony oraz, wspomninanym już cieniem. W Psychologii Zorientowanej na Proces (POP) persona jest określana mianem procesu pierwotnego, a cień – procesu wtórnego.

Persona to wszystko to, z czym w naszej psyche świadomie się utożsamiamy. Jest to nasz własny obraz naszego Ja. Zazwyczaj jest to obraz dosyć wyidealizowany, choć tak nie musi być zawsze. Łatwo sobie wyobrazić, że przeciętny współmieszkaniec naszej planety nie utożsamia się z psychopatycznym mordercą. Trochę trudniej zaakceptować fakt, że każdy z nas nosi w sobie potencjał aby takim kimś się stać. Z drugiej strony – psychopatyczny morderca zazwyczaj utożsamia się ze swoją ciemną stroną, spychając do cienia takie swoje cechy, jak wrażliwość, opiekuńczość czy współczucie.

Spróbujmy przyjrzeć się jak może to wyglądać w praktyce na przykładzie schematu, który nazwiemy „Rycerz i tyran„.

Rycerz jest troskliwy i opiekuńczy. Jest doskonałym organizatorem i przewodnikiem. Jest obrońcą, wierny ludziom, ideom i ideałom. Potrafi być niezmordowany w walce. Rezygnuje ze swojej wygody, poświęca siebie i swoje potrzeby dla innych ludzi bądź dla ideii, w imię których walczy. Nie oczekuje nagród czy orderów. Wystarczy mu słowo pochwały czy wdzięczne spojrzenie. Jeśli ich nie otrzyma, będzie jeszcze gorliwiej starał się na nie zasłużyć. Wszelką naganę zniesie z pokorą.

Rycerz posiadł wiele umiejętności i zdolności. Ma niezwykłą praktykę i doświadczenie. Zawsze chętnie zrobi coś za innych, gdyż jest świadom, że nikt nie zrobi tego lepiej. Wydaje mu się, że może na swoje barki wziąć problemy i ciężary wszystkich, których kocha. Będzie dwoił się i troił, aby zaspokoić ich potrzeby, prośby, zachcianki i kaprysy.

Jednak lśniąca zbroja rycerza może oślepić swoim jasnym blaskiem. Kiedy ktoś wchodzi mu w drogę, nie jest mile widzianym przybyszem. Jeżeli chcesz, aby rycerz Ci służył, musisz podporządkować się jego woli i jego planom. On wie lepiej, on zrobi to lepiej. On zaplanuje Twoje życie, uporządkuje je i poukłada. Zanim się obejrzysz pod lśniącą przyłbicą, pojawi się twarz apodyktycznego tyrana i despoty.

Wciąż przekonany o swojej słuszności, będzie miał żal, jeżeli odrzucisz jego „pomoc”. Jeśli jego zbroja jest wystarczająco lśniąca – nie pozwoli Ci jej odrzucić.

Trudno to sobie wyobrazić, ale te dwa aspekty są tylko dwoma stronami tej samej monety – i tylko przykładami niezliczonych aspektów ludzkiej osobowości.

Czasem zdaża się, że nagle nawiązujemy kontakt z naszym cieniem – następuje przeskoczenie z procesu pierwotnego w proces wtórny. Często dzieje się to pod wpływem środków psychoaktywnych, choćby – alkoholu. Nie należy jednak mylić zamiany procesów z integracją.

Projekcja

Ważnym mechanizmem, o którym należy wspomnieć jest projekcja. Projekcja jest jednym z mechanizmów obronnych, których celem jest uniknięcie wszelkiej zmiany, w szczególności – zmiany pociągającej za sobą poszerzenie świadomości, czyli integrację.

Mówiąc najprościej, z projekcją mamy do czynienia zawsze, kiedy w innych widzimy własne wady (lub nieakceptowane zalety). Zdarza się również, że przypisujemy innym osobom własne emocje, uczucia czy intencje. To proste stwierdzenie nie oddaje jednak całej złożoności projekcji. Spróbujmy przyjąć, że cały świat, który nas, z pozoru, otacza jest lustrem naszej świadomości. Wówczas należy przyjąć, że każdy przejaw świata, czy w formie nieożywionej czy też ożywionej, jest cennym obrazem naszego Ja – odbiciem naszej świadomości, myśli czy emocji.

Jedną z oznak projekcji na poziomie werbalnym, jest używanie takich zwrotów jak „muszę” zamiast „chcę” i „nie mogę” zamiast „nie chcę”. Mówiąc „muszę” lub „nie mogę”, odsuwam od siebie odpowiedzialność za, tak naprawdę, moją własną decyzję. W rzeczywistości, rozpatrzyłem wszelkie za i przeciw, przeanalizowałem różne możliwości i podjąłem decyzję – zdecydowałem, że chcę dokonać określonego wyboru.

Ego

W chwli kiedy zaciera się rozłam pomiędzy Personą a Cieniem, powstaje zdrowe, silne Ego – zintegrowane zostają aspekty i poziomy nieświadome. To, co było zamknięte w lochach naszej psyche, zostaje wyciągnięte na światło dzienne, poznane, zaakceptowane i przyjęte w poczet równouprawnionych aspektów Ja.

Słowo ego nie ma zbyt pozytywnej konotacji. Egoistyczny, egocentryczny to słowa obdarzone negatywnym zabarwieniem. Fala New Age nie polepszyła sprawy – ego zostało przedstawione, jako coś z czym należy walczyć, od czego należy się odciąć, lub chociażby czekać, aż samo odpadnie.

Niestety takie podejście tworzy kolejną rysę na jednolitej powierzchni Świadomości, tworzy granicę pomiędzy tym, co w ludzkiej psyche słuszne, właściwe i boskie oraz tym, co ciemne i grzeszne, z piekła rodem. Jest to kolejny pomysł na podzielenie świata i człowieka pomiędzy siły dobra i zła. I im bardziej staramy się wybielić i oświetlić tę „pozytywną” część, tym bardziej wyraźny cień ona rzuca.

Do terapi, których zadaniem jest umożliwienie przejścia z poziomu persony na poziom ego zalicza się psychoanaliza, terapia postaci czy analiza transakcyjna.

Centaur

Ale człowiek to nie tylko psyche, nie tylko zdrowe, zintegrowane Ego. Na nasze Ja w równym stopniu składa się również ciało. I choć z początku wydaje się to dziwne, jest faktem, że nasze ciała pozostają często w oderwaniu od tego z czym się identyfikujemy. Mówimy – ja i moje ciało.

Uznajemy nasze ciała za produkt podrzędnej jakości w stosunku do duszy. Utożsamiamy się z duchem, jedynie czasowo zamieszkującym nasze ciało. Traktujemy je jak rękawiczkę czy skarpetkę, czasem jak garnitur, a jeśli dobrze pójdzie – jak świątynię dla Ducha.

Nie tylko religia katolicka traktuje ciało po macoszemu. Także na Wschodzie częsta jest pogarda dla ciała i spraw materialnych.

W chwili, gdy uświadamiamy sobie jedność z naszym ciałem, wchodzimy na poziom Centaura. Oznacza to wejście w głęboki kontakt z naszym ciałem – nawiązanie komunikacji, otwarcie się na sygnały i komunikaty ciała. Następuje wówczas poszerzenie Świadomości. Boląca głowa nie jest już tylko bolącą głową. Jest komunikatem, manifestacją określonych myśli, emocji, energii. Symptomy, odczuwane w ciele nie są już oddzielne od myśli czy emocji. Stanowią z nimi niepodzielną jedność. Są po prostu manifestacją w innym kanale percepcji.

W integracji świadomości ciała pomagają nam takie metody, jak hatha-joga czy tai-chi, Psychologia Zorientowana na Proces (POP) Arnolda Mindella, terapia postaci (Gestalt), Fucusing i Bioenergetyka. Również tutaj nieocenione wydają się metody pracy z oddechem – Rebirthing Leonarda Orra, Oddychanie Holotropowe Stanislava Grofa czy Integracja Oddechem Colina Sissona.

Wydawać by się mogło, że tutaj kończy się nasza podróż. Osiągnęliśmy granicę fizycznego ciała. Cóż więcej można by uznać za Ja? A jednak, to dopiero początek.

Pasma transpersonalne

W tym momencie zaczynamy wkraczać w obszary mistyki i duchowości – subiektywnych doświadczeń, które coraz bardziej wymykają się werbalnym opisom i klasyfikacjom.

Nagle nasza świadomość okazuje się wykraczać poza granicę fizycznego ciała – pojawiają się doświadczenia przenikania się czy jedności z innymi osobami. Mogą być to odczucia zarówno dotyczące sfery myśli i emocji – telepatia, współodczuwanie, jak również – bardzo fizyczne. Prawdopodobnie każdemu zdarza się czuć czasem czyjś ból czy „zarazić” się radością.

Sferą życia, która najmocniej sprzyja tego typu doświadczeniom jest seks i erotyka. Nie trzeba koniecznie zgłębiać praktyk Tantry, aby móc doświadczyć totalnego zespolenia z drugą osobą w miłości – na każdym z poziomów, od fizycznego, poprzez mentalny, emocjonalny i energetyczny aż po najwyższe poziomy ducha.

Innym przykładem wykorzystania pasm transpersonalnych jest uzdrawianie za pomocą energii. Uzdrowiciel doświadcza poszerzenia świadomości, co z jednej strony umożliwia mu wykorzystanie otaczającego go oceanu energii, a jednocześnie – wejście w głęboki kontakt z pacjentem. Wraz z płynącą energią, przekazywany jest uzdrawianemu stan rozszerzonej świadomości i, w drugą stronę, uzdrawiający współodczuwa z uzdrawianym. W pewnym momencie nie ma już uzdrawiającego i uzdrawianego – jest jedynie transpersonalny proces uzdrawiania. Na tej zasadzie opiera się terapia ReiKi czy inne, podobne.

Kluczem do drzwi doświadczeń transpersonalnych jest współczucie, empatia, współodczuwanie. Często te słowa są błędnie kojarzone z litością. Jednak to właśnie empatyczna miłość i bezwarunkowa akceptacja pozwalają otworzyć się na kontakt z drugą osobą.

Popularny nurt „New Age” dużo mówi o miłości i duchowości. Jednakże, często się zdarza, że ludzie pod wpływem tego nurtu wypierają ze swojego życia i ze swojej świadomości gniew, złość, żal i strach. Poszukując duchowości, jednocześnie tworzą świat dualny, podzielony na dobre i złe.

Tymczasem transpersonalny kontakt jest możliwy jedynie wówczas, kiedy otworzymy się na ludzi takich, jakimi są, ze wszystkim.

W przekraczaniu granicy ciała pomaga nam psychologia transpersonalna, psychosynteza oraz medytacja transpersonalna czy inne formy medytacji. Doświadczenia transpersonalne są również częste podczas stosowania technik oddechowych, np. Rebirthingu.

Świadomość Jedyna

O Świadomości Jedynej można powiedzieć i napisać dużo, choć ma to raczej znikomy sens. Jest to stan totalnej integracji, przekroczenia wszelkich granic, uwolnienia świadomości. Jest to stan dostępny każdemu, choć doświadczenie Świadomości Jedynej nie jest powszechne, zazwyczaj osiągane w głębokiej medytacji.

Ścieżki wiodące do Świadomości Jedynej to różnego rodzaju medytacje, z których na szczególną uwagę zasługuje Zen.

W medytacji stopniowo zanika to, co nie jest czyste i prawdziwe. Opada, jak muł w zmąconej wodzie. Aż w końcu woda staje się krystalicznie czysta. Taki staje się umysł, taka staje się Świadomość.

Ten poziom jest również określony jako Świadomość Świadka – Świadomość Obserwatora. Mamy tu do czynienia z pewnym pozornym paradoksem: z jednej strony poszerzamy nasze Ja, nasze pole tożsamości czy identyfikacji, z drugiej strony – dochodzimy do punktu w którym porzucamy to wszystko. Jest to jakościowy przełom, przejście z poziomu ego na poziom poza ego. Ten poziom pozwala doświadczyć nam bycia Tym Nieśmiertelnym, które przenika Wszechświat i patrzy oczami i słucha uszami wszystkich czujących istot.

Dlaczego? Po co? Kiedy? Jak?
Dlaczego? Po co? Kiedy? Jak?
Dlaczego? Po co? Kiedy? Jak?
Właśnie To… Właśnie tak…

Doświadczenie Świadomości Świadka jest jak Zen i łatwe i trudne a zarazem ani łatwe ani trudne… Dobrą metodą jest zadanie sobie pytania, jaka część mojej obecnej świadomości przetrwa, kiedy ja umrę. Trudność polega na tym, że większość ludzi kurczowo trzyma się swoich wyobrażeń na temat śmierci i życia po śmierci. Wszystkie te wyobrażenie również muszą umrzeć. Kiedy zaakceptujemy naszą śmiertelność – śmiertelność nie tylko ciała ale także myśli, emocji, wspomnień i wyobrażeń, wszystkiego, co indywidualne, mamy szansę doświadczyć Nieśmiertelnego.

Można by w tym miejscu przywołać jeszcze słowa mistrza Eckharta: „Boga nie osiąga się w procesie dodawania duszy czegokolwiek, ale przez odejmowanie„. Wystarcz odrzucić to , co nie jest prawdą, co nie jest głosem serca. Osho w „This Very Body The Buddha” napisał „Kiedy przestaniesz kłamać, przestaniesz szukać prawdy – nie będzie takiej potrzeby. Gdy znika kłamstwo, w całej krasie i blasku pojawia się prawda. Kłamstwo zauważone zanika, pozostaje prawda„.

Należy jednak pamiętać, że Drogą do Świadomości Jedynej musi stać się całe życie. Jest nią bezkompromisowe, pełne współczucia podążanie za głosem serca – Wewnętrzną Prawdą, która prowadzi do Wolności i Miłości.